26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1986. ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ.

   Βρισκόμαστε στην 26η Απριλίου 2024. Σαν σήμερα το 1986 συνέβη ένα πολύ καταστροφικό και τραγικό γεγονός. Ο λόγος για το πυρηνικό ατύχημα στην πόλη Τσερνόμπιλ, στη σημερινή Ουκρανία (τότε μέρος της ΕΣΣΔ). Οι συνέπειές του ήταν δραματικές.

  Ο απολογισμός των επιπτώσεων από το πυρηνικό ατύχημα-τραγωδία του Τσερνόμπιλ στον πληθυσμό της περιοχής είναι ενδεικτικός. 237 άνθρωποι υπέφεραν από οξεία μόλυνση που τους προκάλεσε η εκλυθείσα από τον αντιδραστήρα ραδιενέργεια. Μέσα στο πρώτο τρίμηνο από την πυρηνική αυτή καταστροφή πέθαναν οι 31 από τους προαναφερθέντες. Την περιοχή εκκένωσαν 135.000 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 50.000 ήταν κάτοικοι του Πρίπυατ. Η μυστικοπάθεια του σοβιετικού καθεστώτος οδήγησε σε ελλιπή καταγραφή των σχετικών με τους θανάτους στατιστικών στοιχείων με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των νεκρών του Τσερνόμπιλ να μην μπορεί να καθοριστεί με σαφήνεια.

 Πέρα από την περιοχή του Τσερνόμπιλ και την Ουκρανία γενικότερα, επηρεάστηκαν και άλλες χώρες της Ευρώπης, αναμεσά τους και η Ελλάδα. Λίγε μέρες μετά την καταστροφή, το πυρηνικό νέφος έφτασε και στη χώρα μας προκαλώντας πανικό στους Έλληνες πολίτες σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων. Ο κρατικός μηχανισμός, από τις 5 Μαΐου κι έπειτα, έκανε συστάσεις για την αποφυγή του φρέσκου γάλακτος και το καλό πλύσιμο των φρούτων και των λαχανικών. Επηρεάστηκαν κυρίως η Βόρεια Ελλάδα κι η Θεσσαλία, όπου χρόνια μετά ανιχνεύονταν ποσά ραδιενέργειας μεγαλύτερα από τα κανονικά. Το 1996 έγιναν μετρήσεις που έδειξαν  εκπομπές καισίου στα 64 κιλομπεκερέλ ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ το όριο επικινδυνότητας είναι στα 5. Εντούτοις δεν παρατηρήθηκε κάποια αύξηση στη συχνότητα τη λευχαιμίας (εκτός από τη σπάνια βρεφική λευχαιμία) ή στη συχνότητα του καρκίνου του θυροειδούς. Ωστόσο, κατά μία έρευνα της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, υπολογίζονται γύρω στις 2.500 οι εκτρώσεις που έγιναν το 1986, λόγω φόβου των γονιών για επιπτώσεις της ραδιενέργειας στο έμβρυο. Ιατρικοί κύκλοι αποδίδουν σε πιθανές επιπτώσεις του Τσερνόμπιλ 1.500 περιπτώσεις καρκίνου της δεκαετίας 1986-1996, οι οποίες δεν δικαιολογούνταν από τα ιστορικά των ασθενών.

 Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον ερευνώνται έως και σήμερα, ενώ το Τσερνόμπιλ έχει κηρυχθεί -λόγω ραδιενέργειας- απαγορευμένη περιοχή από εκδηλώσεως της καταστροφής ως και τη σήμερον ημέρα. Περισσότερες πληροφορίες για τα παραπάνω μπορείτε να βρείτε στη Βικιπαίδεια.

Ιστοριοδίφης

ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΝΕΟ ΛΕΩΝΙΔΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙ ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

            Το 480 π.Χ., στη γνωστή μάχη των Θερμοπυλών, ο Εφιάλτης οδήγησε νύχτα τους Πέρσες μέσω ενός μονοπατιού στα νώτα των Ελλήνων. Ο Λεωνίδας πρόλαβε να διώξει τους άλλους Έλληνες, πλην των Σπαρτιατών του και μ’ αυτούς κι ακόμα 700 Θεσπιείς που έμειναν, πολέμησαν ώσπου έπεσαν όλοι. Από τότε λέμε: 

• Εφιάλτη τον προδότη (κυρίως της πατρίδας).
• Φύλακα Θερμοπυλών αυτόν που μένει αμετακίνητος από το καθήκον, τις αξίες και τα ιδανικά του [φυλάει τις (δικές του) Θερμοπύλες] και
• Λεωνίδα αυτόν που, ως άμεσα προειπώθηκε, φυλάει Θερμοπύλες

Είναι χαρακτηριστικό και το ποίημα του Κ.Π. Καβάφη «Θερμοπύλες» που μιλάει για τιμή προς αυτούς που όρισαν να φυλάνε Θερμοπύλες στη ζωή τους, μένοντας αμετακίνητοι στο χρέος τους, προπάντων όταν από την αρχή προβλέπουν ότι «ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος κι οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε».

Στο διάβα της ιστορίας βλέπουμε κι άλλες μάχες ή γεγονότα που θυμίζουν τις Θερμοπύλες. Για παράδειγμα η μάχη στο Μανιάκι το 1825. Ο Παπαφλέσσας και οι δικοί του 500-600 Έλληνες αντιτάχθηκαν στον πολυάριθμο στρατό του Ιμπραήμ σαν άλλοι Λεωνίδας και Τριακόσιοι. Όμως η Ελληνική κυβέρνηση στάθηκε νέος Εφιάλτης αφήνοντάς τους αβοήθητους, καθώς δεν απελευθέρωσε τον Κολοκοτρώνη και τους άλλους οπλαρχηγούς που κρατούνταν στην Ύδρα, ενώ δεν έστειλε κάποιο στράτευμά στο πλευρό του Παπαφλέσσα. Μόνος του στρατολόγησε περίπου 2.000 άνδρες, εκ των οποίων περισσότεροι από χίλιους σκορπίστηκαν λίγο πριν τη μάχη στο Μανιάκι, μόλις φάνηκαν τα στρατεύματα του Ιμπραήμ. Αποτέλεσμα όλων αυτών ο ηρωικός θάνατος του Παπαφλέσσα και των πολεμιστών του και η νίκη του (νέου Ξέρξη) Ιμπραήμ.

Πολύ πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα νέων Θερμοπυλών αποτελεί η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης την περίοδο 4 Απριλίου - 29 Μαΐου 1453. Νέες Θερμοπύλες (ως χώρος), τα τείχη της Πόλης (κυρίως) και η θαλάσσια περιοχή του Κερατίου και του Βοσπόρου. Νέος Λεωνίδας ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, που αρνήθηκε τις (δελεαστικές) προτάσεις του Μωάμεθ του Πορθητή και αντιστάθηκε ώσπου έπεσε μαζί με την Πόλη. Νέος Ξέρξης ο Πορθητής. Και νέοι Εφιάλτες… η Εκκλησία και οι Γενοβέζοι που έλεγχαν τον Γαλατά. Η Εκκλησία έπεισε τον αυτοκράτορα να κάνει… υπομονή όταν ξεκίνησε το 1452 η οικοδόμηση του Ρούμελη Χισάρ στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου, αντικριστά με το Αναντολού Χισάρ και μετά την ταχύτατη ολοκλήρωση της οικοδόμησής του, είπε «τώρα πια δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα». Ύψωσε την οθωμανική σημαία στο παλάτι των Βλαχερνών, ενώ μαχόταν ακόμα ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και μονάχα καλόγεροι μπαινόβγαιναν από την Κερκόπορτα, που έμεινε ανοιχτή και διευκόλυνε την Άλωση. Οι Γενοβέζοι υπέδειξαν στους Τούρκους να σύρουν τα πλοία τους από τη στεριά στον Κεράτιο.

      Παραδείγματα νέων Θερμοπυλών υπάρχουν πολλά. Μπορεί να είναι ιστορικά γεγονότα ή μπορεί να είναι βγαλμένα μέσα από τη ζωή του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά. Όλα όμως οδηγούν στο εξής συμπέρασμα: Για κάθε νέο Λεωνίδα, υπάρχει κι ένας νέος Εφιάλτης.

   Ιστοριοδίφης

ΠΗΓΕΣ

1. Γιώργος Λεονάρδος, Ο Τελευταίος Παλαιολόγος, Λιβάνη ΑΒΕ, 2008

2. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, Άπαντα, Μοντέρνοι Καιροί, 1998

3. https://el.wikipedia.org/wiki/Παπαφλέσσας

ΝΑΖΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΑΣΙΣΜΟΣ. ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Συχνά-πυκνά, οι όροι "φασισμός" και "ναζισμός" ταυτίζονται. Είναι όμως ταυτόσημοι όροι; Όχι. Συνώνυμοι είναι, όχι όμως και ταυτόσημοι. Υπάρχουν ομοιότητες και διαφορές. Οι διαφορές τους είναι σημαντικές.

  Ως προς τις ομοιότητές τους, τόσο ο φασισμός, όσο και ο ναζισμός είναι κολεκτιβιστικοί, αυταρχικοί, εθνικιστικοί, μιλιταριστικοί και εχθρικοί προς τους διανοούμενους. Κάπως έτσι, έχουν θεωρηθεί ίδιοι. Όμως διαφέρουν, καθώς ο ναζισμός έχει χαρακτηριστικά που φασισμός ή δεν τα έχει ή έχει τα αντίθετα.

  Ο ναζισμός είναι ο εθνικοσοσιαλισμός. Συνδυασμός εθνικισμού και σοσιαλισμού. Ως καθεστώς έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα στους αγρότες, που για να έχουν χέρια για την καλλιέργεια των αγρών τους ήθελαν και έκαναν παιδιά. Αυτά για τους Ναζί αποτελούσαν την αναπαραγωγή της Αρείας Φυλής και τους στρατιώτες του Γ' Ράιχ. Η Αρεία Φυλή αποτελεί την ιδεολογική βάση του ναζισμού. Για τη στροφή προς τους αγρότες και την ύπαιθρο, υπήρχε ακόμα το κίνητρο της απέχθειας των ναζιστών προς την πόλη, η οποία αντιπροσώπευε τον διανοουμενισμό, τον ριζοσπαστισμό, αλλά και το μεγάλο κεφάλαιο και τα προβλήματα της βιομηχανικής κοινωνίας. Ακόμα ο ναζισμός, μέσω της πολιτικής επανεξοπλισμού που ακολούθησε, πέτυχε περεταίρω βιομηχανική οργάνωση κι ελάττωση της ανεργίας.

  Ο φασισμός, αντίθετα, δεν είχε ως ιδεολογική του βάση την Αρεία Φυλή ή κάποια φυλή γενικώς. Αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά φασισμού-ναζισμού. Ακόμα, ο φασισμός δεν είναι εθνικοσοσιαλισμός (συνδυασμός εθνικισμού και σοσιαλισμού). Συνεπεία αυτών των δύο, ο φασισμός δεν στηρίζει τον αγροτικό πληθυσμό, ούτε κοιτάει οι εργάτες στη βιομηχανία να έχουν δουλειά. Αντίθετα στηρίζει το μεγάλο κεφάλαιο. Ακόμα ο φασισμός μπορεί να αρκεστεί στην επιβολή μίας και μόνο εθνικής γλώσσας και κουλτούρας στους κατοίκους της εκάστοτε φασιστικής χώρας, ανεξαρτήτως της φυλής του καθενός. Ο όποιος ρατσισμός παρατηρείτε κατά καιρούς σε φασίστες δεν αποτελεί την ιδεολογική τους βάση, όπως συμβαίνει με τους ναζιστές, οπαδούς της Αρείας Φυλής.

  Εν γένει, αυτές είναι οι διαφορές φασισμού και ναζισμού. Οι δύο όροι δεν πρέπει να συγχέονται, κάτι που δυστυχώς συμβαίνει, ελλείψει της σχετικής ιστορικής κι ευρύτερα εγκυκλοπαιδικής επί του θέματος γνώσης. Με τις εδώ παρατιθέμενες πληροφορίες η σχετική γνώση που μας βοηθάει να διαχωρίσουμε τον φασισμό και το ναζισμό μπορεί να επιτευχθεί. Τέλος, το παρόν άρθρο έχει καθαρά πληροφοριακό ή και διαφωτιστικό χαρακτήρα. Ουδέν ολοκληρωτικό καθεστώς υποστηρίζεται.

Ιστοριοδίφης

Νικόλαος Γκύζης, Η Ιστορία

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Edward McNall Burns, ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Ο ΔΥΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ, εκδόσεις "επίκεντρο"