ΕΘΝΟΣ. DNA Ή ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ;

 Έθνος. DNA ή συνείδηση;

  Στον τέταρτο ακαδημαϊκό μου χρόνο στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών (2007-2008), πολλές φορές βρισκόμουν με έναν φίλο μου από την σχολή και συζητούσαμε διάφορα θέματα. Μια από αυτές τις φορές η κουβέντα στράφηκε προς τα έθνη. Τότε έθεσα στον φίλο μου το ερώτημα: Έθνος. DNA ή συνείδηση; Ένα ερώτημα που θα μπορούσε να είναι και τίτλος δοκιμίου.

  Το θέμα συζητήθηκε εκτενώς. Συνοπτικά ειπώθηκε πως στην αρχαιότητα (π.Χ.) τα έθνη ήταν «καθαρά», ταυτίζονταν δηλαδή με κάποιο DNA. Στην πορεία όμως το ένα έθνος κατακτούσε τ’ άλλο και γίνονταν επιμειξίες. Με το διάβα της ιστορίας φθάνουμε στο σήμερα όπου το έθνος είναι περισσότερο συνείδηση και λιγότερο DNA. Καταλήξαμε στο ότι το έθνος ήταν πρώτα DNA και στο πέρασμα του χρόνου έφτασε να είναι σήμερα συνείδηση και λίγο DNA.

  Περί το Φθινόπωρο του 2017, σχεδόν δέκα ακαδημαϊκά έτη αργότερα, ψάχνοντας στο διαδίκτυο για τη μεσογειακή φυλή -όπου και ανήκω- έπεσα πάνω σε ένα κείμενο που ξεχώριζε το έθνος από τη φυλή. Για το έθνος έλεγε πως είναι γλώσσα, πολιτισμός και εθνική συνείδηση. Για τη φυλή έλεγε πως είναι φατσικά, σωματικά και άλλα χαρακτηριστικά ή πιο απλά γένος. Δηλαδή αίμα, DNA, γονίδια και τα συναφή. Με αυτή, λοιπόν, την ειδοποιό διαφορά μεταξύ έθνους και φυλής πιστεύω πως πήρα την τελεσίδικη απάντηση στο ερώτημά μου αυτό. Οπότε πλέον απαντώ ότι «το έθνος είναι συνείδηση».

Ιστοριοδίφης

ΟΤΑΝ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΕ ΚΑΝΕΙ ΔΥΝΑΤΟ ΓΥΡΙΣΕΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΣΟΥ, ΕΙΣΑΙ ΧΑΜΕΝΟΣ

 Όταν αυτό που σε κάνει δυνατό γυρίσει εναντίον σου, είσαι χαμένος

  Το 2011 είδα σε DVD το ντοκιμαντέρ του History Channel με τίτλο «Η άνοδος και η πτώση των Σπαρτιατών». Μιλούσε για τους αρχαίους Σπαρτιάτες, τον τρόπο ζωής τους (σπαρτιατική αγωγή), τα όπλα τους κ.ά. Περί το τέλος έλεγε και τους παράγοντες που οδήγησαν στην πτώση της δύναμής τους τον 4^ο αι π.Χ.

  Σύμφωνα με το εν λόγω ντοκιμαντέρ, οι Σπαρτιάτες έχασαν τη Μεσσηνία και τους είλωτες, πολέμησαν για πολύ καιρό με τους ίδιους εχθρούς (γειτονικές πόλεις-κράτη) με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να "μάθουν να πολεμάνε", δηλαδή να μάθουν καλά τον τρόπο που πολεμούσαν οι Σπαρτιάτες και πλέον να μπορούν να τους νικάνε. Οι εναπομείναντες στρατιώτες έπρεπε να φυλάν τα νέα σύνορα με τους Μεσσήνιους. Έτσι, δεν μπορούσαν να κατεβαίνουν τακτικά από τον Ταΰγετο και να γονιμοποιήσουν της συζύγους τους για αναπαραγωγή. Ως εκ τούτου, έπεσε η δύναμή τους.

 Από τα παραπάνω βλέπουμε πως η αγωγή τους γύρισε εναντίον τους. Αυτό πρόσεξα κι εγώ. Τότε κατάλαβα ότι "όταν αυτό που σε κάνει δυνατό γυρίσει εναντίον σου, είσαι χαμένος". Κι ακόμα, γύρω από το κάτι τι που κάνει κάποιον δυνατό και γυρίζει εναντίον του, με αποτέλεσμα αυτός να είναι χαμένος, κατάλαβα πως ή θα το αλλάξει αυτό που τον έκανε δυνατό, αλλά γύρισε εναντίον του, προκριμένου να σώσει ό,τι μπορεί να σώσει από αυτόν και την δύναμή του ή θα το κρατήσει και θα χαθεί. Μόνο αν δεν μπορεί να κάνει αυτή την αλλαγή, μπορεί να μιλάει για μοίρα και γραμμένο. Επομένως το προαναφερθέν απόφθεγμα μπορεί να συμπληρωθεί ως κάτωθι:

Όταν αυτό που σε κάνει δυνατό γυρίσει εναντίον σου, είσαι χαμένος. Ή το αλλάζεις και σώζεις ό,τι μπορείς να σώσεις από εσένα -οι απώλειες είναι αναπόφευκτές- ή το κρατάς και χάνεσαι.

Ιστοριοδίφης

ΠΗΓΕΣ

• Ντοκιμαντέρ "Η άνοδος και η πτώση των Σπαρτιατών", The History Channel.
• Προσωπικές σκέψεις.

ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΔΕΑ

 Μια γλώσσα και μια ιδέα

  Στο μυαλό μου πλανιόταν το ερώτημα αν το έθνος είναι DNA ή συνείδηση. Το έθνος είναι συνείδηση, ενώ η φυλή είναι DNA. Κατά περιπτώσεις ανά την ιστορία ένα έθνος και μια φυλή ταυτίζονταν. Σήμερα (μάλλον) δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Όλα αυτά τα επικέντρωσα γύρω από το ελληνικό έθνος. Ως Έλληνας ιστοριοδίφης ξέρω πως ανά την ιστορία οι εκάστοτε Έλληνες ήταν δυνατόν να έχουν αναμειχθεί ή και αναμείχθηκαν με άλλους. Ξέρω ακόμα τον Φαλμεράϋερ να λέει πως οι Σλάβοι μάς αφάνισαν, ενώ στην πραγματικότητα έγινε μόνο ανάμειξη πληθυσμών. Επιπλέον, ξέρω πως από την ελληνιστική εποχή και έπειτα, ο Έλληνας, ως έννοια, άρχισε να ξεπερνά τα όρια της εθνικής καταγωγής και να σημαίνει αυτόν μιλάει ελληνικά κι έχει ελληνική παιδεία (κουλτούρα). Τέλος, ξέρω για τον κάθε Σλάβο, Βλάχο, Αρβανίτη, Λατίνο κ.ά. πως ό,τι παρείσφρυε στην Ελλάδα εξελληνιζότανε και πως τα ελληνικά δεν χάθηκαν ποτέ. Μόνο εξελίσσονταν.

  Πέραν των ιστορικών μου γνώσεων βλέπω σήμερα τα εξής: Έλληνες το γένος να έχουν διάφορα φατσικά χαρακτηριστικά, όπως τα μεσογειακά και τα αλπικά (δειναρικά και ποντιακά), που παραπέμπουν στους αρχαίους πληθυσμούς και τα σλαβικά, τα βλαχικά κ.ά. που παραπέμπουν στις εκάστοτε επιμειξίες. Ακολούθως το λεγόμενο Γένος μας δεν αποτελεί μια ενιαία φυλετική ομάδα. Ακόμα έχω ακουστά πως «η Ελλάδα είναι ιδέα» και πως «Έλληνας με καθαρή βούλα DNA δεν υπάρχει κανείς». Τέλος το ότι είμαστε ελληνόφωνοι είναι προφανές.

  Τα παραπάνω επίκαιρα αποτυπώνουν τη μακραίωνη ελληνική ιστορία σε μια γενική εικόνα. Και αναφορικά με την εθνική μας ταυτότητα μάς οδηγούν στο παρακάτω συμπέρασμα: Το νεοελληνικό έθνος είναι όλα κι όλα δυο πράγματα: τα ελληνικά και ο Ελληνισμός. Μια γλώσσα και μια ιδέα.

Ιστοριοδίφης

ΔΕΝ ΑΡΓΟΥΜΕ

ΔΕΝ ΑΡΓΟΥΜΕ 

Δεν αργούμε.

Θα τους πάρουμε με τις πέτρες.

Δεν αργούν κι εκείνοι.

Νύχτα θα φύγουν από την Ελλάδα

με ελικόπτερα.

Δεν αργούμε.

Απ' άκρη σ' άκρη θα βροντολαλήσουμε

"Γύρνα πίσω βασιλιά μας".

Δεν αργεί κι εκείνος.

"Έρχομαι λαέ μου" θα φωνάξει,

ανήμπορος ν' αρνηθεί

το παλλαϊκό κάλεσμα.

Δεν αργείς κι εσύ Άγιε μου

να βγεις αληθινός,

που προφήτευσες όλα τα παραπάνω.

                                             Ιστοριοδίφης