Friday, March 22, 2024

Ο Α΄ ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΚΩΣ

   Κατά την περίοδο 205-200 π.Χ. διεξήχθει ο Α΄ Κρητικός Πόλεμος. Ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος Ε΄, επιδιώκοντας να κυριαρχήσει, συμμάχησε με τον Σελευκίδη βασιλιά Αντίοχο της Συρίας με στόχο τον διαμελισμό του βασιλείου των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο.

  Στη μία αντιμαχόμενη πλευρά βρίσκονταν το Βασίλειο των Αντιγονιδών (Μακεδονία), το Βασίλειο των Σελευκιδών, οι κρητικές πόλεις Ολούς και Ιεράπυτνα (σημ. Ιεράπετρα), η Αιτωλική Συμπολιτεία, η Σπάρτη και η Ακαρνανία. Στην άλλη αντιμαχόμενη πλευρά βρίσκονταν τον Βασίλειο της Περγάμου (Ατταλίδες), το (αρχαίο) Βυζάντιο, η Αθήνα, η Κύζικος, η Ρόδος, η Κως και τα νησιά γύρω από τη Ρόδο και την Κω. Οι μάχες και οι ναυμαχίες διεξήχθησαν στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κω, το Αιγαίο, την ηπειρωτική Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Στη ναυμαχία της Χίου, το 201 π.Χ., ο Φίλιππος Ε΄ ηττήθηκε από τις συνασπισμένες δυνάμεις Ρόδου-Περγάμου. Ωστόσο, παρά την ήττα του, διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος του ελλαδικού χώρου υπό τον έλεγχό του, είτε με άμεση υπαγωγή στο Βασίλειο της Μακεδονίας, είτε με επιρροή πάνω σε άλλα ελληνικά κράτη (βλ. χάρτη). Αυτός ο πόλεμος ήρθε μετά τη λήξη του Α΄ Μακεδονικού Πολέμου (215-205 π.Χ.), όπου δεν υπήρξε κάποιο καθοριστικό αποτέλεσμα. Ωστόσο οι Ρωμαίοι, που ήδη είχαν κατακτήσει τη Μεγάλη Ελλάδα (Κάτω Ιταλία), κατέλαβαν εδάφη της Ιλλυρίας (σημ. Αλβανία) και την Κέρκυρα, βάζοντας προγεφύρωμα για τη μετέπειτα ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας. Το ρωμαϊκό διαίρει και βασίλευε εις βάρος των Ελλήνων βρίσκει κάπου εκεί τις απαρχές του.

  Στα του Α΄ Κρητικού Πολέμου ξανά, η Κως ήταν, όπως προαναφέρθηκε, στην πλευρά των νικητών. Ιδιαιτέρας μνείας για την ιστορία της Κω χρήζει η μάχη του ακρωτηρίου "Λακητήρας", στην αρχαία Αλασάρνα (σημ. Καρδάμαινα). Σε αυτή τη μάχη οι Κρήτες επιτέθηκαν κατά των αντιπάλων τους, αλλά ηττήθηκαν και απωθήθηκαν από τις συνασπισμένες εναντίον τους δυνάμεις. Τις πολεμικές επιχειρήσεις, από πλευράς των αμυνομένων, συντόνισαν οι Κώοι Θευκλής του Αγλάου και Διοκλής του Λεωδάμαντα. Ο Διοκλής πρωτοστάτησε στη συγκέντρωση των πολεμικών συνδρομών. Ο Θευκλής φρόντισε για την οχύρωση καίριων σημείων και την επιδιόρθωση των τειχών, έδωσε εντολή να προσκληθούν αλφαβητικά οι δημότες για να υπερασπιστούν τα τείχη, έδωσε εντολή για την προφυλακή ιππέων και πεζών κι εν γένει φρόντισε για την ασφάλεια των Αλασαρνιτών, καλύπτοντας τις ανάγκες για τη συντήρηση των όπλων, ακόμα και με δικά του χρήματα. Τιμητικά ψηφίσματα του αρχαίου Δήμου Αλασαρνιτών, ένα για τον καθένα τους, τιμούν τον Θευκλή και τον Διοκλή.

  Τιμητικά ψηφίσματα σε Κάλυμνο, Νίσυρο και Κάρπαθο μαρτυρούν τη συμμετοχή των νησιών αυτών στον Α΄ Κρητικό Πόλεμο. Αυτό της Καλύμνου τιμά τον Λύσανδρο, τον γιο του Φοίνικα, ως νικητή επί των Κρητών σε ναυμαχία στον Λακητήρα.

  Εν γένει η Κως στα ελληνιστικά χρόνια, μετά την αποδυνάμωση των Πτολεμαίων από εσωτερικές έριδες που σήμανε το τέλος της πτολεμαϊκής κυριαρχίας στην Κω και την απόσχιση της Κω από το Βασίλειο των Πτολεμαίων, βρίσκεται υπό την επιρροή της Ρόδου και μαζί με τα γύρω νησιά συμπορεύονται με τη Ρόδο, άλλοτε ενόψει κοινού εχθρού κι άλλοτε για κοινά συμφέροντα.


Ιστοριοδίφης

Χάρτης της μητροπολιτικής Ελλάδας το 200 π.Χ.


Βιβλιογραφία

Thursday, March 21, 2024

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ

  Ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης έχει οριστεί η 21η Μαρτίου. Η αρχική ιδέα για μία παγκόσμια ημέρα ποίησης ανήκει στον Έλληνα ποιητή Μιχαήλ Μήτρα. Το Φθινόπωρο του 1997, ο ποιητής Μιχαήλ Μήτρας κατέθεσε την πρόταση του στον ποιητή και πρόεδρο της εταιρίας συγγραφέων Κώστα Στεργιόπουλο. Η ποιήτρια Λύντια Στεφάνου πρότεινε ως ημερομηνία αυτής της μέρας την 21η Μαρτίου, ημέρα της εαρινής ισημερίας που συνδέει το φως από τη μία και το σκοτάδι από την άλλη, όπως η ποίηση συνδέει το φωτεινό πρόσωπο της αισιοδοξίας με το αντίστοιχο σκοτεινό του πένθους. Η πρώτη ημέρα της ποίησης γιορτάστηκε στην πλατεία Κοτζιά, στο ταχυδρομείο, στις 21 Μαρτίου 1998. Τον άλλο χρόνο, ο Βασίλης Βασιλικός, πρέσβης της ελληνικής ποίησης στην UNESCO, πρότεινε προς ψήφιση την 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Στηρίχθηκε και από πρέσβεις άλλων χωρών (Ιταλούς, Γάλλους, Τυνήσιους και άλλους από μεσογειακές χώρες) κι έτσι υπερψηφίστηκε. Τέλος, στη γενική διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, τον Οκτώβριο του 1999, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε επισήμως ως η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης.

  Αυτή είναι, εν περιλήψει, η ιστορία του πώς βγήκε η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης και πώς επιλέχθηκε η συγκεκριμένη ημερομηνία. Η UNESCO βασίστηκε στο να μην θεωρείται η ποίηση άχρηστη τέχνη, αλλά να βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της. Κι ακόμα, κατά κάποιον τρόπο, επιδίωξε τον επαναπροσδιορισμό της ιστορικής φράσης του Ντελακρουά "δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση".

  Ακόμα υπάρχουν ποιητές που είτε έχουν ασχοληθεί με την ιστορία στο ποιητικό τους έργο, είτε το ποιητικό τους έργο τούς έχει καταστήσει κομμάτι της ιστορίας. Στους πρώτους συγκαταλέγεται ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης και στους δεύτερους ο Διονύσιος Σολωμός. Ο Καβάφης ανάμεσα στα ποιήματά του έχει αρκετά ιστορικού περιεχομένου. Αποτελεί φυσικά και ιστορική μορφή για την ποίηση και ακολούθως την τέχνη. Ο Σολωμός από την πλευρά του, με τα έργα του Ύμνος εις την Ελευθερίαν, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι κ.ά. έχει καταστεί εθνικός μας ποιητής και ως εκ τούτου ιστορική μας μορφή και κομμάτι της ιστορίας μας ως έθνος, όπως και ιστορικό πρόσωπο για την ιστορία της ποίησης και της τέχνης, εκπροσωπώντας την Επτανησιακή Σχολή.

  Η σημερινή ημέρα μπορεί να τιμηθεί με πολιτιστικές εκδηλώσεις αφιερωμένες στην ποίηση ή την ιστορία της.


Ιστοριοδίφης




ΠΗΓΕΣ

Wednesday, March 20, 2024

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ιστορία είναι η συστηματική μελέτη του παρελθόντος έως και την παρούσα εποχή, εστιάζοντας κυρίως στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Μελετά κυρίως γραπτές πηγές. Για περιόδους όπου δεν υπάρχουν γραπτές πηγές ή δεν είναι κατανοητές (προϊστορία) οι ιστορικοί βασίζονται στις αρχαιολογικές πηγές, συνεργαζόμενοι με τους αρχαιολόγους. Δεν αποτελεί απλή καταγραφή των γεγονότων, ούτε και αποστήθισή τους. Αποτελεί κατανόηση, ερμηνεία και κρίση. Η ιστορία είναι παράγωγο του ίστορα, όπου ίστωρ σημαίνει γνώστης. Μπορεί να σημαίνει ακόμα και τον αυτόπτη μάρτυρα.

  Βάσει των παραπάνω, ο ιστορικός μελετά πηγές και καταγράφει αφού έχει μελετήσει για το ίδιο θέμα περισσότερες από μία πηγές. Λαμβάνει πάντοτε υπόψιν του τα εξής:

  • Ποιος είναι ο συγγραφέας της πηγής ή εν γένει ο μάρτυρας.
  • Ποια πλευρά εκπροσωπεί ο μάρτυρας ή ο υπό μελέτη παλαιότερος ιστορικός.
  • Ποια είναι η ιδεολογία ή η αρχή όπου στηρίζεται ο ιστορικός-μάρτυρας, εάν και εφόσον είναι εφικτό.
  • Η ιστορία γράφεται από τους νικητές και από τη σκοπιά τους.
  • Κάθε ιστορικός, τόσο ο σύγχρονος μελετητής όσο κι αυτός που έγραψε κάποτε και το έργο του έγινε ιστορική πηγή, έχει πάντοτε τη δική του σκοπιά.
  • Για αντικειμενική ιστορική καταγραφή πρέπει να δει όσο το δυνατόν περισσότερες πηγές, που πρέπει να προέρχονται από όλες τις εκάστοτε συγκρουόμενες πλευρές της ιστορίας (μάλλον κανένας δεν το κάνει).
  Ανάλογα με το είδος της εκάστοτε μελετούμενης ιστορίας υπάρχουν η ιστορία του έθνους, η ιστορία της θρησκείας, η ιστορία της φιλοσοφίας, η ιστορία της μουσικής, η πολεμική ιστορία, η ιστορία της τέχνης κ.ο.κ. Κάθε πολιτισμός, θρησκεία, έθνος, επιστήμη κ.ο.κ. έχει τη δική του ιστορία.


Ιστοριοδίφης

                                    

                                                        Νικόλαος Γκύζης, Ιστορία

ΤΟ ΥΓΡΟ ΠΥΡ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ

Το σημαντικότερο όπλο τον Βυζαντινών και κατά κάποιον τρόπο σήμα κατατεθέν αυτών ήταν το γνωστό και μη εξαιρετέο υγρό πυρ. Θεωρείται εφεύρεσ...