Κατά την περίοδο 205-200 π.Χ. διεξήχθει ο Α΄ Κρητικός Πόλεμος. Ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος Ε΄, επιδιώκοντας να κυριαρχήσει, συμμάχησε με τον Σελευκίδη βασιλιά Αντίοχο της Συρίας με στόχο τον διαμελισμό του βασιλείου των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο.
Στη μία αντιμαχόμενη πλευρά βρίσκονταν το Βασίλειο των Αντιγονιδών (Μακεδονία), το Βασίλειο των Σελευκιδών, οι κρητικές πόλεις Ολούς και Ιεράπυτνα (σημ. Ιεράπετρα), η Αιτωλική Συμπολιτεία, η Σπάρτη και η Ακαρνανία. Στην άλλη αντιμαχόμενη πλευρά βρίσκονταν τον Βασίλειο της Περγάμου (Ατταλίδες), το (αρχαίο) Βυζάντιο, η Αθήνα, η Κύζικος, η Ρόδος, η Κως και τα νησιά γύρω από τη Ρόδο και την Κω. Οι μάχες και οι ναυμαχίες διεξήχθησαν στην Κρήτη, τη Ρόδο, την Κω, το Αιγαίο, την ηπειρωτική Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Στη ναυμαχία της Χίου, το 201 π.Χ., ο Φίλιππος Ε΄ ηττήθηκε από τις συνασπισμένες δυνάμεις Ρόδου-Περγάμου. Ωστόσο, παρά την ήττα του, διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος του ελλαδικού χώρου υπό τον έλεγχό του, είτε με άμεση υπαγωγή στο Βασίλειο της Μακεδονίας, είτε με επιρροή πάνω σε άλλα ελληνικά κράτη (βλ. χάρτη). Αυτός ο πόλεμος ήρθε μετά τη λήξη του Α΄ Μακεδονικού Πολέμου (215-205 π.Χ.), όπου δεν υπήρξε κάποιο καθοριστικό αποτέλεσμα. Ωστόσο οι Ρωμαίοι, που ήδη είχαν κατακτήσει τη Μεγάλη Ελλάδα (Κάτω Ιταλία), κατέλαβαν εδάφη της Ιλλυρίας (σημ. Αλβανία) και την Κέρκυρα, βάζοντας προγεφύρωμα για τη μετέπειτα ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας. Το ρωμαϊκό διαίρει και βασίλευε εις βάρος των Ελλήνων βρίσκει κάπου εκεί τις απαρχές του.
Στα του Α΄ Κρητικού Πολέμου ξανά, η Κως ήταν, όπως προαναφέρθηκε, στην πλευρά των νικητών. Ιδιαιτέρας μνείας για την ιστορία της Κω χρήζει η μάχη του ακρωτηρίου "Λακητήρας", στην αρχαία Αλασάρνα (σημ. Καρδάμαινα). Σε αυτή τη μάχη οι Κρήτες επιτέθηκαν κατά των αντιπάλων τους, αλλά ηττήθηκαν και απωθήθηκαν από τις συνασπισμένες εναντίον τους δυνάμεις. Τις πολεμικές επιχειρήσεις, από πλευράς των αμυνομένων, συντόνισαν οι Κώοι Θευκλής του Αγλάου και Διοκλής του Λεωδάμαντα. Ο Διοκλής πρωτοστάτησε στη συγκέντρωση των πολεμικών συνδρομών. Ο Θευκλής φρόντισε για την οχύρωση καίριων σημείων και την επιδιόρθωση των τειχών, έδωσε εντολή να προσκληθούν αλφαβητικά οι δημότες για να υπερασπιστούν τα τείχη, έδωσε εντολή για την προφυλακή ιππέων και πεζών κι εν γένει φρόντισε για την ασφάλεια των Αλασαρνιτών, καλύπτοντας τις ανάγκες για τη συντήρηση των όπλων, ακόμα και με δικά του χρήματα. Τιμητικά ψηφίσματα του αρχαίου Δήμου Αλασαρνιτών, ένα για τον καθένα τους, τιμούν τον Θευκλή και τον Διοκλή.
Τιμητικά ψηφίσματα σε Κάλυμνο, Νίσυρο και Κάρπαθο μαρτυρούν τη συμμετοχή των νησιών αυτών στον Α΄ Κρητικό Πόλεμο. Αυτό της Καλύμνου τιμά τον Λύσανδρο, τον γιο του Φοίνικα, ως νικητή επί των Κρητών σε ναυμαχία στον Λακητήρα.
Εν γένει η Κως στα ελληνιστικά χρόνια, μετά την αποδυνάμωση των Πτολεμαίων από εσωτερικές έριδες που σήμανε το τέλος της πτολεμαϊκής κυριαρχίας στην Κω και την απόσχιση της Κω από το Βασίλειο των Πτολεμαίων, βρίσκεται υπό την επιρροή της Ρόδου και μαζί με τα γύρω νησιά συμπορεύονται με τη Ρόδο, άλλοτε ενόψει κοινού εχθρού κι άλλοτε για κοινά συμφέροντα.
Βιβλιογραφία
- Όλγα Ασπετάκη-Κυρίτση, Μαρία Τουλαντά-Παρισίδη, ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΩ-Από τα προϊστορικά μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια, Έκδοση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δωδεκανήσου, Επαρχείο Κω 1998.
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%A0%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82
- Βασίλης Χατζηβασιλείου, Ιστορία της νήσου Κω.

