Στην Ελλάδα, αν όχι και στον απανταχού της γης Ελληνισμό, το έθιμο της ονοματοδοσίας των παιδιών είναι να παίρνει το παιδί, ανάλογα με το φύλο του, το όνομα του παππού ή της γιαγιάς. Διάφορες παραλλαγές του απαντώνται από ελληνικό τόπο σε ελληνικό τόπο. Ωστόσο πολλοί νομίζουν πως η προέλευση του εθίμου είναι χριστιανική και κάποιοι απ' αυτούς απορρίπτουν το έθιμο ως μη ελληνικό. Είναι όμως έτσι; Όχι βέβαια! Το έθιμο της ονοματοδοσίας των παιδιών με τα ονόματα των παππούδων και των γιαγιάδων προέρχεται από την Αρχαία Ελλάδα. Και διαγράφοντας μια διαχρονική πορεία φτάνει στις μέρες μας. Πάμε να το δούμε μέσα από παραδείγματα.
Ο Μιλτιάδης, ο νικητής της μάχης του Μαραθώνα, ήταν γιος του Κίμωνα του Στησαγόρα (γιου του Στησαγόρα) και πατέρας του Κίμωνα, του γνωστού πολιτικού αντιπάλου του Περικλή. Στησαγόρα έλεγαν και τον αδερφό του Μιλτιάδη. Ο Περικλής, ο ταυτισμένος με τον Χρυσό Αιώνα, αναφέρεται με το όνομα Περικλής Ξανθίππου, ήτοι γιος του Ξανθίππου και οι γιοι του ήταν ο Ξάνθιππος και ο Πάραλος. Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης ήταν γιος του Νικόμαχου και είχε γιο Νικόμαχο. Κι ακόμα οι Μακεδόνες Αντίγονος ο Μονόφθαλμος, στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου και Αντίγονος Γονατάς, ιδρυτής της δυναστείας των Αντιγονιδών, είναι παππούς και εγγονός, όντες αντίστοιχα ο πατέρας κι ο γιος του Δημητρίου, του Πολιορκητή. Έστι μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία.
Και η βυζαντινή εποχή έχει ανάλογα παραδείγματα. Ένα από αυτά είναι οι αυτοκράτορες Ανδρόνικος Β΄ και Ανδρόνικος Γ΄, παππούς και εγγονός. Ανήκουν στην τελευταία βυζαντινή δυναστεία, αυτή των Παλαιολόγων. Ωστόσο, οι Παλαιολόγοι αναφέρονται από τον Γιώργο Λεονάρδο στο επίμετρο του βιβλίου του "Ο Τελευταίος Παλαιολόγος" ως καταγόμενοι από το Viterbo της Ιταλίας, 20 χλμ βόρεια της Ρώμης. Οι πρώτοι βυζαντινοί Παλαιολόγοι αναφέρονται στη Μικρά Ασία περί τον ύστερο 11ο αι μ.Χ., ως στρατηγοί και το όνομα Παλαιολόγος, κατά τον Γ. Λεονάρδο, προέρχεται από το Viterbo ως εξής: Το Viterbo βγαίνει από τη φράση "vetus verbum" που σημαίνει "αρχαίος ή παλαιός λόγος" εξ ου και Παλαιολόγος. Και αφήνεται να εννοηθεί ο εξελληνισμός τους από την εγκατάστασή τους στη Μικρά Ασία ως την αρχή της εποχής της δυναστείας τους (ύστερος 11ος- μέσος 13ος αι). Δεν αποκλείεται όμως και η μικρασιατική ελληνική τους καταγωγή, οπότε σ' αυτή την περίπτωση μιλάμε για Έλληνες κι ελληνικό έθιμο. Εν γένει οι Βυζαντινοί ονόμαζαν τα παιδιά τους με βάσει τους παππούδες ή τις γιαγιάδες, τους θείους ή τις θείες και γενικότερα με βάση ονόματα συγγενών. Ανάλογα με τους Βυζαντινούς -αν όχι και με τους Αρχαίους Έλληνες- ονοματοδοτούμε τα παιδιά μας κι εμείς οι σημερινοί Έλληνες.
Όλα τα παραπάνω δείχνουν πως το έθιμο να παίρνουν τα παιδιά το όνομα του παππού ή της γιαγιάς κρατάει από την Αρχαία Ελλάδα και φθάνει στις μέρες μας. Κι όταν η χώρα εκχριστιανίστηκε, πέρασε και το έθιμο στην Ορθοδοξία. Κανένας Χριστιανισμός δεν μας το έφερε κι από κανέναν Άγιο Τόπο. Εσφαλμένα, όμως, πολλοί πιστεύουν κάτι τέτοιο και καταπατούν το έθιμο αυτό. Και φυσικά δεν θα μπορούσαν να λείψουν κι αυτοί που το απορρίπτουν ως οπισθοδρομικό, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
Ιστοριοδίφης
ΠΗΓΕΣ
1. https://el.wikipedia.org/Μιλτιάδης
2. https://el.wikipedia.org/Περικλής
3. Ελληνική Ιστορία, Βυζαντινός Ελληνισμός, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε.
4. Γιώργος Λεονάρδος, Ο Τελευταίος Παλαιολόγος, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. ΛΙΒΑΝΗ.
5. https://eileenstephenson.com/byzantine-personal-naming-conventions/
No comments:
Post a Comment